ISO 22000 và Yêu Cầu Về Lọc Kim Loại: Hướng Dẫn Triển Khai

ISO 22000:2018 không "ra yêu cầu riêng" cho kim loại theo kiểu bắt buộc phải lắp máy dò kim loại. Tuy nhiên, tiêu chuẩn yêu cầu doanh nghiệp phải nhận diện mối nguy vật lý (bao gồm kim loại), lựa chọn biện pháp kiểm soát phù hợp, phân loại thành OPRP/CCP và chứng minh hiệu lực bằng giám sát - thẩm tra - thẩm định cùng hồ sơ đầy đủ.

Bài viết này hướng dẫn cách tích hợp nam châm tách sắt vào hệ thống quản lý an toàn thực phẩm theo ISO 22000.

Hệ thống quản lý an toàn thực phẩm ISO 22000:2018

Cập nhật lần cuối: 2026-02-07 — Tác giả: Nam châm Hoàng Nam, chuyên gia giải pháp nam châm công nghiệp

Tóm tắt nhanh: ISO 22000 yêu cầu quản lý mối nguy kim loại bằng HACCP/OPRP/CCP và hồ sơ thẩm định - thẩm tra.

Hiểu đúng vai trò nam châm, metal detector và X-ray trong kế hoạch kiểm soát mối nguy.

Cách phân loại OPRP vs CCP và xây dựng tiêu chí hành động.

Checklist hồ sơ phục vụ audit ISO/FSSC 22000.

Tham khảo nhanh: Nam châm đất hiếm · Lưới nam châm lọc sắt · Nam châm vĩnh cửu

Trả lời nhanh: ISO 22000 và kiểm soát kim loại

ISO 22000 không bắt buộc một thiết bị cụ thể, nhưng yêu cầu doanh nghiệp nhận diện mối nguy kim loại, chọn biện pháp kiểm soát phù hợp (nam châm/metal detector/X-ray) và chứng minh hiệu lực bằng giám sát, thẩm định, thẩm tra và hồ sơ đầy đủ.

Tổng Quan ISO 22000:2018

Đặc điểm chính

ISO 22000:2018 là tiêu chuẩn hệ thống quản lý an toàn thực phẩm (FSMS):

Dựa trên chu trình PDCA (Plan-Do-Check-Act)
Áp dụng tư duy dựa trên rủi ro
Tích hợp các nguyên tắc HACCP
Kiểm soát mối nguy trong toàn bộ chuỗi cung ứng

Các điều khoản trọng tâm

Điều khoản	Nội dung
8.5.1	Các bước sơ bộ để phân tích mối nguy
8.5.2	Phân tích mối nguy
8.5.3	Thẩm định biện pháp kiểm soát
8.5.4	Kế hoạch kiểm soát mối nguy (HACCP/OPRP plan)
8.8	Thẩm tra hoạt động kiểm soát mối nguy

Yêu Cầu Kiểm Soát Mối Nguy Vật Lý (Kim Loại)

Kim loại trong phân tích mối nguy

Trong ISO 22000:2018, "kim loại" được quản lý như một mối nguy vật lý trong phân tích mối nguy và phải được kiểm soát bằng:

PRPs (Chương trình tiên quyết): Các biện pháp cơ bản
OPRP (Operational Prerequisite Programme): Biện pháp kiểm soát vận hành
CCP (Critical Control Point): Điểm kiểm soát tới hạn

Yêu cầu của kế hoạch HACCP/OPRP

Theo Điều 8.5.4, kế hoạch phải nêu rõ:

Mối nguy được kiểm soát tại từng CCP hoặc bởi từng OPRP
Ngưỡng/tiêu chí kiểm soát
Cách giám sát để đảm bảo kiểm soát liên tục
Hành động khắc phục khi không đạt

Nam Châm Trong HACCP/OPRP Plan

Vị trí nam châm trong kế hoạch HACCP/OPRP

Vai trò của nam châm

Nam châm (magnetic separators) thường đóng vai trò "loại bỏ/giảm" mảnh kim loại sắt từ:

Trước các công đoạn nhạy cảm (nghiền, trộn, chiết rót, đóng gói)
Trước máy dò kim loại để giảm tải báo động
Giảm nguy cơ lọt dị vật vào sản phẩm

Yêu cầu theo Điều 8.5.4.1

Nếu nam châm được chọn là biện pháp kiểm soát ở mức OPRP/CCP, phải đưa vào kế hoạch với đầy đủ:

Yêu tố	Nội dung
Mối nguy	Kim loại (ferrous)
Biện pháp	Nam châm tách sắt
Tiêu chí	Lực từ ≥ X Gauss, vệ sinh mỗi Y giờ
Giám sát	Kiểm tra định kỳ, ghi chép
Khắc phục	Cách ly sản phẩm, điều tra nguyên nhân
Trách nhiệm	Người thực hiện, người phê duyệt
Hồ sơ	Biểu mẫu, lưu trữ

CCP Hay OPRP Cho Tách/Dò Kim Loại?

Nguyên tắc phân loại

ISO 22000:2018 yêu cầu doanh nghiệp "phân loại" biện pháp kiểm soát thành OPRP hoặc CCP (Điều 8.5.4):

Tiêu chí	CCP	OPRP
Kiểm soát	Giới hạn tới hạn (Critical Limit)	Tiêu chí hành động (Action Criteria)
Giám sát	Liên tục hoặc theo lô	Định kỳ
Khi không đạt	Sản phẩm không an toàn	Cần đánh giá lại
Ví dụ	máy dò kim loại cuối line	Nam châm trước nghiền

Thực tế triển khai

máy dò kim loại - thường là CCP:

Đặt ở điểm cuối dây chuyền
Có cơ chế loại bỏ tự động
Kiểm soát nghiêm ngặt với giới hạn tới hạn

Nam châm - thường là OPRP:

Đặt tại nhiều điểm trong quy trình
Rủi ro được giảm đáng kể
Giám sát định kỳ (vệ sinh, kiểm lực từ, lượng dị vật thu được)

Lưu ý: Việc phân loại CCP/OPRP phụ thuộc vào đánh giá rủi ro cụ thể của từng doanh nghiệp.

Quy trình triển khai kiểm soát kim loại theo ISO 22000 (6 bước)

Lập sơ đồ quy trình và xác định điểm có nguy cơ phát sinh mảnh kim loại.
Phân tích mối nguy (kích thước hạt, nguồn phát sinh, khả năng phát hiện).
Chọn biện pháp kiểm soát: nam châm, metal detector, X-ray hoặc kết hợp.
Phân loại OPRP/CCP và thiết lập tiêu chí hành động/giới hạn tới hạn.
Xây dựng SOP giám sát (tần suất, người chịu trách nhiệm, biểu mẫu).
Thẩm định & thẩm tra bằng test pieces, đo gauss và đánh giá hồ sơ định kỳ.

Ma trận phân loại nhanh OPRP/CCP cho thiết bị kiểm soát kim loại

Tiêu chí	Nam châm tách sắt	Metal detector cuối line
Mức độ rủi ro còn lại	Trung bình	Thấp
Cơ chế loại bỏ	Thụ động	Tự động loại
Giám sát	Định kỳ	Liên tục/định kỳ test piece
Phân loại thường gặp	OPRP	CCP

Ví dụ tiêu chí hành động cho OPRP (nam châm)

Lực từ tại điểm đo ≥ ngưỡng đã phê duyệt (ví dụ 10.000 G)
Vệ sinh theo tần suất cố định (mỗi ca/4 giờ)
Nếu không đạt: cách ly sản phẩm từ lần kiểm tra trước

Hồ Sơ: Giám Sát, Thẩm Tra, Thẩm Định

Yêu cầu hồ sơ theo ISO 22000:2018

Giám sát (Monitoring) - Điều 8.5.4.1

Kế hoạch kiểm soát mối nguy phải có thủ tục giám sát và hồ sơ cho từng OPRP/CCP:

Ví dụ cho nam châm:

Yếu tố giám sát	Chi tiết
Tần suất kiểm tra	Mỗi ca / 4 giờ / đổi lô
Tiêu chí đạt/không đạt	Lực từ ≥ 10.000 Gauss
Người thực hiện	Operator vận hành
Cách ghi nhận	Biểu mẫu MS-001

Thẩm định (Validation) - Điều 8.5.3

Mục đích: Chứng minh biện pháp kiểm soát có khả năng kiểm soát mối nguy trước khi áp dụng.

Ví dụ cho nam châm:

Thử nghiệm với test pieces (mảnh sắt mẫu)
Đo lực từ tại các điểm
Xác nhận khả năng bắt giữ mạt kim loại cỡ X mm

Thẩm tra (Verification) - Điều 8.8

Mục đích: Xác nhận hệ thống đang vận hành đúng như yêu cầu sau khi triển khai.

Hoạt động thẩm tra:

Rà soát hồ sơ giám sát
Kiểm tra hiện trường
Đánh giá xu hướng (trend analysis)
Internal audit

Tích Hợp Với FSSC 22000

Yêu cầu bổ sung của FSSC 22000 V6

FSSC 22000 V6 yêu cầu rõ ràng về "foreign matter management":

Yêu cầu	Chi tiết
Risk assessment	Đánh giá rủi ro để xác định nhu cầu thiết bị
Loại thiết bị	Magnets, metal detectors, X-quang (X-ray), filters, sieves
Không dùng thiết bị	Phải có lý do dạng văn bản
SOP	Thủ tục quản lý và sử dụng thiết bị

So sánh ISO 22000 vs FSSC 22000

Tiêu chí	ISO 22000	FSSC 22000
Yêu cầu về thiết bị dị vật	Tổng quát	Cụ thể hơn
Risk assessment	Implied	Bắt buộc
SOP thiết bị	Recommended	Bắt buộc
Biện minh không dùng	Không yêu cầu	Phải lưu văn bản

So Sánh Với BRCGS (BRC)

Điểm khác biệt chính

BRCGS Issue 9 có các điều khoản chuyên biệt về "foreign body control" và "foreign-body detection and removal equipment":

Tiêu chí	ISO 22000/FSSC	BRCGS
Yêu cầu đánh giá	Có	Rất cụ thể
máy dò kim loại test	Recommended	Bắt buộc (tần suất rõ)
Challenge test	General	Chi tiết (vùng kém nhạy)
Rejection mechanism	Recommended	Nhấn mạnh mạnh

BRCGS thường yêu cầu

Đánh giá có tài liệu về khả năng sử dụng metal detection, X-quang và magnets
Cơ chế loại bỏ (rejection) tự động
Thử nghiệm tính năng (test/challenge)
Kiểm tra điểm "kém nhạy" của đầu dò

Thực Hành Tốt Cho Doanh Nghiệp Việt Nam

Hướng dẫn triển khai ISO 22000 cho kiểm soát kim loại

1. Đặt nam châm theo điểm rủi ro

Theo Điều 8.5.4.1, đặt nam châm tại:

Sau nhận nguyên liệu rời
Trước nghiền/trộn
Trước chiết rót/đóng gói
Trước máy dò kim loại (nếu có)

Rồi đưa từng điểm vào HACCP/OPRP plan.

2. Xây dựng tiêu chí hành động cho OPRP

Tiêu chí	Nội dung
Lịch vệ sinh	Mỗi ca, mỗi 4 giờ, hoặc đổi lô
Kiểm tra lực từ	Pull test hàng tuần, Gauss meter hàng tháng
Ngưỡng bất thường	Mạt sắt > X gram điều tra nguyên nhân
Cách ly sản phẩm	Quy tắc khi phát hiện lượng mạt cao bất thường

3. Hoàn chỉnh "bộ bằng chứng" audit

Hồ sơ	Điều khoản	Nội dung
Giám sát	8.5.4.1	Log vệ sinh, kiểm tra, lượng mạt thu được
Thẩm định	8.5.3	Báo cáo test pieces, đo lực từ
Thẩm tra	8.8	Phân tích xu hướng (trend analysis), kết luận audit nội bộ

4. Nếu theo FSSC 22000

Lập risk assessment về thiết bị dị vật
Lưu biện minh khi không lắp thiết bị
Ban hành SOP quản lý-sử dụng thiết bị

Mẫu OPRP Plan Cho Nam Châm

Ví dụ OPRP Plan

Mục	Nội dung
OPRP số	OPRP-03
Công đoạn	Trước máy nghiền
Mối nguy	Kim loại (ferrous) từ nguyên liệu và thiết bị
Biện pháp	Nam châm lưới 12.000 Gauss
Tiêu chí hành động	Lực từ ≥ 10.000 Gauss; vệ sinh mỗi 4 giờ
Giám sát	Operator kiểm tra và ghi log mỗi ca
Khi không đạt	Dừng sản xuất, kiểm tra nam châm, cách ly sản phẩm từ lần kiểm tra trước
Thẩm tra	QA kiểm tra log hàng ngày; kiểm tra lực từ hàng tuần
Hồ sơ	Form OPRP-03-Log

Lỗi hồ sơ thường gặp khi audit ISO 22000

Lỗi phổ biến là ghi nhận không nhất quán: ngày vệ sinh và ngày giám sát không khớp, hoặc thông số đo chỉ ghi “đạt” mà không ghi giá trị cụ thể. Khi audit, đây là điểm dễ bị hỏi sâu vì không chứng minh được kiểm soát hiệu lực.

Một lỗi khác là không có hành động khắc phục rõ ràng khi phát hiện kim loại. Hồ sơ nên ghi cụ thể xử lý lô hàng, điều tra nguyên nhân, và biện pháp ngăn tái diễn. Đây là phần thể hiện tư duy hệ thống, không chỉ là “làm cho đủ giấy tờ”.

Cách trình bày bằng chứng hiệu lực OPRP dễ hiểu

Khi audit, điều auditor cần là mối liên hệ rõ ràng giữa rủi ro – biện pháp – bằng chứng. Bạn có thể trình bày theo chuỗi: mối nguy kim loại vị trí đặt nam châm tần suất giám sát kết quả đo từ lực hành động khắc phục (nếu có).

Cách trình bày này giúp chứng minh OPRP hoạt động thực tế, không chỉ là tài liệu. Đặc biệt, nếu có bảng theo dõi mạt thu được sau mỗi đợt vệ sinh, đó là bằng chứng mạnh để chứng minh hiệu lực kiểm soát.

Liên hệ giữa PRP và OPRP khi kiểm soát kim loại

PRP tập trung vào điều kiện vệ sinh và bảo trì nền tảng, còn OPRP là điểm kiểm soát cụ thể. Với kim loại, PRP thường là quy trình bảo trì thiết bị, còn OPRP là điểm đặt nam châm hoặc metal detector.

Nếu PRP làm không tốt, OPRP khó chứng minh hiệu lực. Vì vậy, cần đảm bảo cả hai lớp kiểm soát này hoạt động đồng bộ.

Ví dụ hành động khắc phục cần ghi rõ

Nếu phát hiện kim loại, hồ sơ nên ghi cụ thể: cách ly lô, kiểm tra lại thiết bị, và biện pháp ngăn tái diễn. Đây là phần auditor quan tâm nhất.

Ghi chung chung kiểu “đã xử lý” thường không đủ thuyết phục.

Chuẩn bị hồ sơ và kiểm tra chéo trước khi audit

Đối với các tiêu chuẩn/chứng nhận, điểm yếu thường nằm ở hồ sơ chứng minh hơn là thiết bị. Cần có quy trình vận hành, hồ sơ hiệu chuẩn và nhật ký kiểm tra định kỳ để chứng minh kiểm soát kim loại là liên tục.

Nên có bước kiểm tra chéo với bộ phận QA để đảm bảo dữ liệu đo, kế hoạch hành động và xử lý sự cố khớp nhau. Điều này giúp giảm rủi ro bị đánh giá không phù hợp khi audit.

Kết luận

Bài viết tóm lược cách triển khai kiểm soát kim loại theo ISO 22000: phân loại OPRP/CCP, đặt tiêu chí kiểm soát và quản lý hồ sơ để sẵn sàng audit.

Bạn Cần Tư Vấn Về ISO 22000 và Yêu Cầu Về Lọc Kim Loại?

Nam châm Hoàng Nam - Chuyên gia nam châm công nghiệp với hơn 15 năm kinh nghiệm.

Hotline: 0988 293 211
Email: [email protected]
Tư vấn kỹ thuật miễn phí tại nhà máy

Xem sản phẩm phù hợp Nhận báo giá ngay

Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)

ISO 22000 và Yêu Cầu Về Lọc Kim Loại là gì?

ISO 22000 yêu cầu kiểm soát mối nguy vật lý, trong đó kim loại là rủi ro quan trọng. Với chủ đề tiêu chuẩn/chứng nhận, khái niệm này thường gắn với bộ yêu cầu và hồ sơ đi kèm, không chỉ là thiết bị.

ISO 22000 và Yêu Cầu Về Lọc Kim Loại thường dùng trong những ứng dụng nào?

Áp dụng cho nhà máy thực phẩm muốn chứng minh hệ thống HACCP/OPRP hiệu lực. Ưu tiên các dây chuyền có vật liệu từ tính rõ ràng và điểm lắp đặt ổn định để tối đa hiệu quả.

Yếu tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến hiệu quả?

Vị trí đặt, tần suất giám sát và hồ sơ chứng minh là yếu tố ảnh hưởng chính. Nên đo thực tế tại xưởng vì sai khác nhỏ về khe hở hoặc nhiệt độ có thể làm kết quả lệch nhiều.

Cách chọn thông số phù hợp cho nhu cầu thực tế?

Chọn thiết bị theo rủi ro, lưu lượng và khả năng chứng minh hiệu lực khi audit. Nếu chưa chắc, hãy thử với mẫu vật liệu thật và giữ hệ số dự phòng phù hợp.

Lưu ý an toàn quan trọng nhất là gì?

An toàn quan trọng nhất là cách ly lô nghi nhiễm và có hành động khắc phục rõ ràng. Thiết lập khu vực thao tác an toàn và đào tạo thao tác chuẩn giúp giảm rủi ro sự cố.

Bảo trì/bảo quản định kỳ cần làm gì?

Ghi chép đo Gauss, lịch vệ sinh và biên bản xử lý dị vật đầy đủ. Nên có lịch vệ sinh/kiểm tra định kỳ và ghi nhận kết quả để theo dõi xu hướng.

Khi nào cần thay thế hoặc nâng cấp?

Nâng cấp khi audit phát hiện điểm yếu hoặc khi sản phẩm mới có rủi ro cao hơn. Khi lực giữ giảm rõ rệt hoặc bề mặt/lớp phủ hư hại, nên xử lý sớm để tránh lỗi dây chuyền.

Chi phí/giá phụ thuộc vào những yếu tố nào?

Chi phí phụ thuộc mức kiểm soát, thiết bị và công sức hồ sơ. Báo giá chính xác cần thông tin kích thước, cấp từ, lớp phủ và môi trường vận hành. Nguồn tham khảo:

Tài liệu kỹ thuật nội bộ Nam châm Hoàng Nam.
Tổng hợp kinh nghiệm triển khai tại nhà máy khách hàng