Nam Châm Tách Sắt Cho Ngành Gạch Men và Ceramic: Giảm Lỗi Đốm Đen

Tách sắt bằng thiết bị tách từ là một trong những biện pháp quan trọng nhất để giảm lỗi "chấm đen/đốm đen" trên xương-men sau nung, đồng thời bảo vệ máy nghiền, bơm và đường ống khỏi mạt kim loại trong dây chuyền sản xuất gốm sứ và gạch ốp lát.

Nhiều nhà máy bố trí tổ hợp nhiều cấp (nam châm vĩnh cửu + lọc từ điện từ cường độ cao) ở các điểm then chốt để giữ tạp sắt ngay từ đầu và "chốt chặn" lần cuối trước khi tráng men.

Dây chuyền sản xuất gạch men với các điểm lắp đặt thiết bị tách từ

Cập nhật lần cuối: 2026-02-11 — Tác giả: Nam châm Hoàng Nam, chuyên gia giải pháp nam châm công nghiệp

Tóm tắt nhanh: Tách sắt đúng điểm giúp giảm đốm đen và bảo vệ thiết bị nghiền.

• Nhận diện nguồn nhiễm sắt trong nghiền – men – sấy phun.
• Chọn đúng thiết bị (lọc từ điện từ, trống từ, nam châm đường ống) theo công đoạn.
• Checklist bố trí “tách thô sớm – tách tinh muộn” để tăng Grade A.

Tham khảo nhanh: Nam châm đất hiếm · Lưới nam châm lọc sắt · Nam châm vĩnh cửu

Trả lời nhanh: Tách sắt cho ngành gạch men & ceramic

Ngành gạch men cần tách sắt từ sớm đến sát công đoạn tráng men để tránh đốm đen sau nung. Hiệu quả cao nhất khi kết hợp nam châm vĩnh cửu cho tách thô và lọc từ điện từ cho tách tinh ở slurry/men.

Nguồn nhiễm kim loại trong sản xuất gốm sứ

Trong ngành gạch men và ceramic, tạp sắt có thể xuất hiện từ nhiều nguồn khác nhau trong suốt quá trình sản xuất.

1. Nguyên liệu đầu vào

Nguyên liệu	Nguồn tạp sắt
Đất sét (clay)	Khoáng chứa sắt (hematite, goethite)
Feldspar	Mica, biotite có hàm lượng Fe
Cát silica	Tạp khoáng sắt tự nhiên
Zircon	Không thuần khiết
CaCO3	Tạp từ khai thác

Ngoài ra, tramp metal (ốc vít, đinh, mảnh sắt) có thể lẫn vào khi bốc dỡ, vận chuyển bằng xe, xả liệu vào silo.

2. Công đoạn nghiền-trộn

Đây là nguồn nhiễm kim loại phát sinh lớn nhất:

• Mài mòn bi nghiền: Bi thép/alumina bị mòn tạo mạt
• Lót máy nghiền: Mòn lót thép hoặc ceramic
• Rỉ sét đường ống: Pipe-scale (vảy cán) từ ống thép
• Ốc vít, long đền: Rơi vào hoặc bị kéo theo

Quan trọng: Nếu không tách sớm, các mảnh lớn sẽ bị "xé nhỏ" thành hạt rất mịn và phát tán khắp phối liệu, khiến về sau rất khó loại bỏ.

3. Khu vực men/glaze

• Hạt sắt cực mịn trong men gây spotting/discoloration sau nung
• Nhiễm bẩn từ vận chuyển men (xe đẩy, bồn chứa, bơm, đường ống)
• Cần bẫy từ đặt sát điểm cấp men

Các loại thiết bị tách từ cho gạch men

Các loại thiết bị tách từ phù hợp cho ngành gạch men

1. Lọc Từ Điện Từ Cường Độ Cao (Electromagnetic Filter / WHIMS)

Ứng dụng: Xử lý hồ (slurry) và men dạng lỏng

Đặc điểm:

• Bắt cả sắt mịn và khoáng yếu từ tính (weakly magnetic minerals)
• Từ trường có thể đạt đến 18.700 Gauss
• Tự làm sạch theo chu kỳ (ví dụ: 20 phút tùy mức nhiễm)
• Duy trì hiệu suất ổn định ở lưu lượng lớn

Vị trí lắp đặt phổ biến:

• Trước sấy phun (spray drying)
• Trước cấp men

Ưu điểm so với nam châm vĩnh cửu:

Tiêu chí	Nam châm vĩnh cửu	Lọc từ điện từ
Cường độ từ	10.000-12.000 G	Đến 18.700 G
Bắt khoáng yếu từ	Hạn chế	Hiệu quả cao
Tự động vệ sinh	Không	Có (chu kỳ)
Phù hợp slurry	Một phần	Tối ưu

2. Trống Từ Đất Hiếm (Rare Earth Drum Magnet)

Ứng dụng: Bột khô/hạt sấy phun (spray-dried granules)

Đặc điểm:

• Sử dụng nam châm neodymium (NdFeB)
• Tạo trường gradient cao
• Hoạt động liên tục, tự động
• Tách hiệu quả hạt nhiễm sắt/nhạy từ

Vị trí lắp đặt: Sau sấy phun, trước tạo hình (ép)

Đặc biệt quan trọng với gạch không men vì đây là "cửa sổ cuối" để loại nhiễm từ trước khi tạo hình.

3. Nam Châm Tấm và Nam Châm Đường Ống

Nam châm tấm (Plate Magnet):

• Lắp trên băng tải cấp liệu
• Giữ tramp metal (ốc vít, mảnh sắt) trước khi vào thiết bị đắt tiền
• Bảo vệ sàng, crusher, mill

Nam châm đường ống (Liquid Pipeline Separator):

• Bắt mảnh kim loại nhỏ trong slurry
• Bảo vệ mixer/homogenizer
• Phù hợp cho dây chuyền ướt

Điểm lắp đặt trong dây chuyền gạch men

Sơ đồ bố trí thiết bị tách từ theo nguyên tắc "tách thô sớm - tách tinh muộn"

Triết lý thiết kế: "Tách thô sớm - Tách tinh muộn"

Bố trí nhiều lớp tách từ từ đầu đến cuối dây chuyền:

Điểm 1: Đầu vào nguyên liệu (băng tải nạp silo)

Thiết bị: Nam châm treo (overband) hoặc crossbelt + dò kim loại

Mục đích:

• Chặn mảnh lớn (ốc vít, đinh, dây đai) trước khi nghiền
• Bảo vệ máy đập, sàng

Điểm 2: Trước/sau nghiền khô

Thiết bị:

• Trước: In-line/drawer magnet bắt tramp metal nhỏ
• Sau: Trống từ/roll từ cường độ cao

Mục đích:

• Loại sắt trước khi vào nghiền
• Kéo hạt nhiễm sắt ra khỏi bột sau nghiền

Điểm 3: Tuyến nghiền ướt (slurry)

Thiết bị:

• Trước trộn/homogenize: Nam châm đường ống
• Trước sấy phun: Lọc từ điện từ cường độ cao

Mục đích:

• Loại sắt mịn và khoáng yếu từ tính
• Giảm đốm đen sau nung

Điểm 4: Khu vực men

Thiết bị:

• Lọc từ điện từ (xử lý theo mẻ hoặc liên tục)
• Bẫy từ/tube magnet sát trạm men

Mục đích: "Chốt chặn cuối" trước khi phun/đổ men

Lợi ích: Chất lượng và bảo vệ thiết bị

Giảm lỗi đốm đen

Tạp sắt còn lại trong xương hoặc men sẽ phản ứng khi nung tạo khuyết tật nhìn thấy:

• Spotting: Đốm đen trên bề mặt
• Discoloration: Biến màu, giảm độ trắng/độ sáng
• Tăng tỷ lệ phế: Hàng không đạt phân hạng chất lượng

Tiết kiệm chi phí

Hạng mục	Lợi ích
Giảm phế phẩm	Ít hàng bị loại do đốm đen
Giảm tái chế	Ít mẻ phải làm lại
Tăng hạng chất lượng	Nhiều hàng đạt Grade A
Giảm khiếu nại	Chất lượng ổn định

Bảo vệ thiết bị

• Sàng: Tránh thủng lưới do mảnh sắt
• Máy nghiền: Bảo vệ bi nghiền và lót
• Bơm: Giảm mòn impeller
• Đường ống: Tránh tắc nghẽn

Lưu ý: Nếu không loại sớm, mảnh lớn bị nghiền nát thành hạt nhỏ và lan rộng trong phối liệu - công đoạn sau khó xử lý hơn nhiều.

Dấu hiệu nhận biết nhiễm sắt tăng

• Tỷ lệ đốm đen tăng ở lô men sáng màu
• Bùn/slurry có hạt sẫm lẫn không đồng đều
• Tăng tần suất vệ sinh và lượng tạp thu được
• Hao mòn bất thường ở bi nghiền hoặc sàng

Vệ sinh và bảo trì

Quy trình vệ sinh thiết bị tách từ trong môi trường slurry

Tầm quan trọng của vệ sinh định kỳ

Hiệu quả tách từ phụ thuộc mạnh vào việc vệ sinh định kỳ vì:

• Lớp bùn-men bám làm giảm khả năng bắt hạt mới
• "Cầu" tạp sắt có thể bão hòa bề mặt nam châm
• Cần xác lập chu kỳ vệ sinh theo tải nhiễm thực tế

Lọc từ điện từ tự làm sạch

Ưu điểm:

• Chạy chu kỳ rửa/xả tự động theo thời gian cài đặt
• Giữ ổn định hiệu suất
• Giảm phụ thuộc thao tác công nhân

Chu kỳ điển hình: Khoảng 20 phút tùy mức nhiễm

Bẫy từ nam châm vĩnh cửu

Quy trình vệ sinh:

1. Lock-out an toàn trước khi tháo
2. Tháo tube/rod magnet theo hướng dẫn
3. Vệ sinh mạt sắt và lớp bùn bám
4. Kiểm tra gioăng/độ kín
5. Lắp lại và xác nhận hoạt động

Yêu cầu vật liệu: Inox phù hợp môi trường mài mòn-ăn mòn của hồ men

Lịch bảo trì tham khảo

Hoạt động	Tần suất	Ghi chú
Vệ sinh bẫy từ	Theo ca hoặc ngày	Tùy mức nhiễm
Kiểm tra gioăng	Hàng tuần	Môi trường slurry
Kiểm tra lực từ	Hàng tháng	Đo bằng Gauss meter
Bảo trì tổng thể	Quý	Thay gioăng, phớt

Thông số kỹ thuật cho hồ gốm và men

Thông tin cần cung cấp để chọn thiết bị

1. Lưu lượng: m³/giờ
2. % rắn: Tỷ lệ chất rắn trong slurry
3. Độ nhớt: cP ở nhiệt độ vận hành
4. pH: Ảnh hưởng đến vật liệu tiếp xúc
5. Kích thước hạt: D50 (µm)
6. Giới hạn Fe₂O₃ mục tiêu: ppm hoặc %

Thông số điển hình

Thông số	Giá trị tham khảo
Cường độ từ (lọc điện từ)	15.000 - 18.700 Gauss
Cường độ từ (nam châm vĩnh cửu)	10.000 - 12.000 Gauss
Dạng thiết bị	Inline hoặc skid theo mẻ
Chu kỳ vệ sinh	15 - 30 phút
Vật liệu tiếp xúc	SS316L, ceramic lót

Ví dụ ứng dụng tại Việt Nam

Case 1: Nhà máy gạch men công suất lớn

Vấn đề:

• Lỗi đốm đen chiếm 3-5% sản lượng
• Đốm chỉ lộ ra sau nung, khó truy vết

Giải pháp:

• Lọc từ điện từ 18.000 Gauss trước sấy phun
• Tube magnet sát trạm men làm "chốt chặn cuối"

Kết quả:

• Giảm lỗi đốm đen xuống < 0.5%
• Tăng tỷ lệ hàng Grade A

Case 2: Nhà máy kaolin/khoáng sản

Vấn đề:

• Cần khử sắt để nâng cao độ trắng
• Nguyên liệu có hàm lượng Fe cao

Giải pháp:

• Hệ thống WHIMS (Wet High Intensity Magnetic Separator)
• Kết hợp nhiều cấp tách từ

Kết quả:

• Đạt tiêu chuẩn Fe₂O₃ cho ceramic cao cấp
• Cải thiện giá bán sản phẩm

Case 3: Dây chuyền men màu

Vấn đề:

• Đốm đen đặc biệt rõ trên men sáng màu
• Nhiễm từ nhiều nguồn (nguyên liệu, vận chuyển)

Giải pháp:

• Nam châm đường ống trên tuyến cấp men
• Bẫy từ tại mỗi bồn men

Kết quả:

• 0 lỗi đốm đen trên men trắng
• Kiểm soát được từng nguồn nhiễm

Checklist chọn thiết bị theo công đoạn

Công đoạn	Dạng vật liệu	Thiết bị ưu tiên	Mục tiêu
Đầu vào nguyên liệu	Bột/hạt thô	Nam châm treo/plate	Bắt mảnh lớn, bảo vệ nghiền
Nghiền khô	Bột mịn	Drawer/rolling magnet	Giảm mạt sắt phát sinh
Nghiền ướt (slurry)	Hồ lỏng	Lọc từ điện từ (WHIMS)	Bắt hạt sắt mịn, khoáng yếu từ
Trước sấy phun	Slurry	Lọc từ điện từ	Giảm đốm đen sau nung
Khu vực men	Men lỏng	Tube/pipeline magnet	“Chốt chặn” trước tráng men

Chỉ số QC nên theo dõi

• Tỷ lệ lỗi đốm đen (%) theo lô/ca
• Hàm lượng Fe₂O₃ sau xử lý
• Số lần vệ sinh/ca và thời gian downtime
• Hiệu suất thu tạp (khối lượng dị vật/tuần)

Vị trí nên ưu tiên lắp nam châm trong dây chuyền gạch

Trong ngành gạch men, kim loại thường phát sinh ở khâu nghiền và phối liệu. Vì vậy, các điểm ưu tiên là sau máy nghiền, trước khi bơm bùn vào hệ thống lọc, và trước công đoạn phun/sấy. Đặt nam châm ở các điểm này giúp chặn mạt sắt trước khi chúng làm hỏng bề mặt men.

Nếu dây chuyền có tuần hoàn bùn, hãy cân nhắc điểm hồi lưu vì mạt có thể quay lại nhiều vòng. Một vị trí đặt đúng có thể hiệu quả hơn nhiều so với việc tăng lực từ.

Cân bằng giữa lực từ và lưu lượng bùn

Trong dây chuyền gạch, lưu lượng bùn thường lớn và liên tục. Nếu chọn nam châm quá “mạnh” nhưng thiết kế làm cản dòng, bạn dễ gặp hiện tượng tụ bùn và tắc nghẽn. Ngược lại, nếu ưu tiên lưu lượng mà bỏ qua lực từ, mạt sắt lại đi thẳng qua.

Giải pháp là cân bằng: chọn cấu hình cho phép dòng chảy ổn định, đồng thời bố trí nhiều điểm tách để tăng tổng thời gian tiếp xúc. Cách này thường hiệu quả và ổn định hơn so với chỉ tăng lực từ tại một điểm.

Kim loại ảnh hưởng trực tiếp đến bề mặt men

Mạt sắt nhỏ có thể gây đốm đen hoặc lỗi bề mặt sau khi nung, làm giảm giá trị sản phẩm. Trong nhiều nhà máy, lỗi này chỉ xuất hiện ở khâu cuối nên rất khó truy nguyên nếu không có dữ liệu tách kim loại.

Vì vậy, kiểm soát kim loại sớm giúp giảm phế phẩm và ổn định chất lượng men. Đây là lợi ích lớn hơn so với việc chỉ “đạt tiêu chuẩn” audit.

Dấu hiệu men bị nhiễm sắt

Đốm đen hoặc vệt xước trên bề mặt men thường là dấu hiệu nhiễm sắt. Nếu lỗi xuất hiện ở khâu cuối, cần xem lại điểm tách ở đầu dây chuyền.

Theo dõi lỗi theo ca giúp truy nguyên chính xác nguồn nhiễm.

Điểm then chốt khi triển khai tại xưởng

Trước khi chốt cấu hình, cần khảo sát đầu vào như kích thước tạp chất, tốc độ dòng, nhiệt độ và mức độ nhiễm. Các dữ liệu này quyết định vị trí lắp và kiểu nam châm, đồng thời giúp tránh chọn dư thừa hoặc thiếu lực.

Sau khi lắp đặt, nên chạy thử với mẫu vật liệu thật để kiểm chứng hiệu quả và điều chỉnh khe hở. Ghi lại chỉ số trước/sau cùng tần suất vệ sinh sẽ giúp ổn định chất lượng lâu dài.

Kết luận

Hệ tách từ nhiều cấp giúp giảm đốm đen sau nung, bảo vệ nghiền và ổn định chất lượng bề mặt gạch men/ceramic.